Blaascarcinoom

cat-blaaskankerBlaaskanker (blaascarcinoom) komt veel voor in Nederland. Per jaar worden ongeveer 5.000 nieuwe patiënten geregistreerd, van wie een kwart overlijdt aan deze tumor. Bij mannen komt blaaskanker vaker voor dan bij vrouwen.

Wat | Behandeling | Studies


Wat is blaaskanker?

Blaascarcinoom komt doorgaans voor boven het 60e levensjaar en komt vaak aan het licht door bloed in de urine (hematurie). Een of enkele malen bloedplassen zonder pijn wordt vaak onterecht genegeerd. Soms geeft blaaskanker aandrangklachten.

Risicofactoren voor blaaskanker zijn: allereerst roken. Daarnaast blootstelling aan bepaalde chemicaliën (aromatische amines) die in de verfindustrie en dakdekking worden gebruikt. Verder uitwendige bestraling van darm- of prostaattumoren en chronische urineweginfecties. Ook is er een erfelijke component: als 2 of meer eerstegraads familieleden de diagnose blaaskanker hebben gekregen, is er een verhoogd risico op blaaskanker. Tot slot geldt voor vele kankers, en ook voor blaaskanker: leeftijd. Hoe ouder, hoe meer kans op kanker.

Op de polikliniek Urologie kan men in de blaas kijken (cystoscopie). Een diagnose kan gesteld worden door weefsel uit de blaas te onderzoeken.

Blaaskanker bestaat grofweg uit twee verschillende vormen, die een verschillend verloop en een verschillende behandeling hebben.

De meest voorkomende vorm is het oppervlakkige (niet-spierinvasieve) blaascarcinoom, vaak aangeduid als poliep. Dit type bevindt zich aan de oppervlakte van de blaaswandbekleding (het urotheel), en geeft gewoonlijk geen uitzaaiingen.

Wat | Behandeling | Studies


blaaskankerBehandeling niet-spierinvasieve blaastumor

De meest toegepaste behandeling bij een niet-spierinvasieve blaastumor zijn:

  • transurethrale resectie (TUR)
  • blaasspoeling (blaasinstallatie)
  • laserbehandeling

Behandeling spierinvasieve blaastumor

In een aantal gevallen groeit blaaskanker naar de diepere (spier) lagen van de blaas. Dit wordt spierinvasief blaaskanker genoemd en deze vorm kan uitzaaiingen geven.

De meest toegepaste behandelingen bij een spierinvasieve blaastumor zijn:

  • operatie, tegenwoordig veelal voorafgegaan door een behandeling met 3 of 4 kuren chemotherapie
  • bestraling (uitwendig en inwendig), ook veelal voorafgegaan door chemotherapie (IDEM)

Als blaaskanker is uitgezaaid naar lymfeklieren buiten het kleine bekken (en daarmee niet meer volledig kan worden verwijderd), of als de kanker naar organen (meestal long, lever of bot), is uitgezaaid, is genezing niet meer mogelijk. Wel kan met chemotherapie het leven worden verlengd.

Indien de ziekte beperkt is tot blaas en lymfeklieren, kan de levensverwachting meerdere jaren betreffen. Bij uitzaaiingen in organen is de winst in overleving beperkter.

De meest gebruikelijke behandeling is een combinatie van twee middelen; cisplatine en gemcitabine, kuren die eens per 3 weken worden gegeven. Als de ziekte toeneemt of terugkeert na een behandeling met cisplatine en gemcitabine is er op dit moment nog geen standaard vervolg (tweede lijns behandeling).

Wat | Behandeling | Studies


Studies blaaskanker

De DUOS studies Anti Pd-1 met pembrolizumab, en Anti PD-L1 met atezolizumab vs een taxaan of vinflunine in tweede lijn zijn in 2015 gesloten. De resultaten van deze studies zijn inmiddels bekend.   Binnen DUOS zijn vijf blaaskankerstudies geopend.

CirGuidance

In de studie CirGuidance wordt onderzocht wat de waarde is van circulerende tumorcellen (CTC’s) in het bloed van patiënten met een spierinvasief blaascarcinoom die een radicale cystectomie zullen ondergaan. Aan de hand van de uitslag van de CTC’s (aanwezig of afwezig in het bloed) wordt bepaald of de patiënt in aanmerking komt om neoadjuvante chemotherapie achterwege te laten. Op dit moment zijn 17 centra in Nederland geopend voor inclusie. De studie is nog tot het einde van 2016 open.

RANGE

Vier DUOS ziekenhuizen participeerden in de fase 3 studie RANGE in tweede lijn met docetaxel plus ramucirumab vs docetaxel plus placebo. Deze studie is momenteel gesloten.

ImVigor010

De adjuvante studie atezolizumab vs observatie (ImVigor010) bij patiënten met een PD-L1-positieve spierinvasieve tumor is in november 2015 geopend. Vijf ziekenhuizen participeren. Patiënten die bij cystectomie na neo-adjuvante chemotherapie nog tenminste een pT2 urotheelcelcarcinoom blijken te hebben, of ten minste een pT3 tumor indien geen chemotherapie gegeven is, komen in aanmerking voor deze studie.

HYPPI

In het Erasmus MC Kanker Instituut is op 21 juni 2016 gestart met een fase I studie bij patiënten met blaaskanker waarbij de tumor na radicale cystectomie is teruggekeerd of bij wie de tumor door de grootte niet meer te opereren is en die niet (meer) reageert op chemotherapie, of voor wie chemotherapie een te grote kans op complicaties geeft. Patiënten zullen worden behandeld met uitwendige hyperthermie in combinatie met het medicijn Olaparib. Dit medicijn remt het enzym dat betrokken is bij DNA reparatie en zorgt in combinatie met hyperthermie bij laboratoriumonderzoek voor het afsterven van kankercellen. Olaparib is al geregistreerd voor de behandeling van eierstokkanker. Het doel van de studie is om te bepalen wat de optimale dosering is van Olaparib in combinatie met hyperthermie en wat de bijwerkingen zijn van de combinatie met hyperthermie.

KEYNOTE 057

De KEYNOTE 057 studie is bestemd voor patiënten met hoog-risico niet-spierinvasief urotheelcarcinoom van de blaas die eerder BCG hebben gehad (BCG-unresponsive disease). Het betreft een wereldwijde fase 2 studie naar de effectiviteit van de PD-1 remmer Pembrolizumab. In totaal worden 260 patiënten geïncludeerd. De studie populatie wordt verdeeld in twee cohorten; cohort A betreft patiënten met CIS, Ta + CIS of T1 + CIS en cohort B betreft patiënten zonder CIS (Ta hooggradig of T1, any grade). Primaire eindpunt voor cohort A is: complete response rate en voor cohort B: disease-specific survival.  Patiënten zullen 3-wekelijkse infusies met Pembrolizumab 200 mg krijgen gedurende 2 jaar of tot het moment van eerste recidief, of onacceptabele toxiciteit.

CA209-901

Sinds 1 juni 2017 is de CA209-901 studie bij gemetastaseerd urotheelcelcarcinoom gestart in Nederland. In deze studie wordt de combinatie ipilimumab/nivolumab vergeleken met standaard chemotherapie in de eerste lijn, bij gemetastaseerd UC.

Keynote-361

De Keynote-361 studie (ofwel KN-361), immunotherapie bij uitgezaaid urotheelcelcarcinoom is begin juli 2017 gestart in Nederland. In deze studie wordt immunotherapie met pembrolizumab (Keytruda) vergeleken met:

-standaard chemotherapie plus pembrolizumab,

-en een derde groep met standaard chemotherapie alleen.

Het betreft een eerste lijns behandeling, bij patiënten die niet eerder chemotherapie hebben gehad voor voortgeschreden of uitgezaaid urotheelcelcarcinoom.

Als chemotherapieschema zijn zowel cisplatinum/gemcitabine als carboplatinum/gemcitabine toegestaan.

Deelname aan een studie bij Stichting DUOS

Deelname aan een onderzoekbehandeling is altijd gebonden aan specifieke voorwaarden die in het studieprotocol zijn vastgelegd. Belangrijke onderdelen daarvan zijn minimale eisen aan conditie van de patiënt en orgaanfuncties (levertesten, nierfunctie en bloedgehalte). Vragen van patiënten over voorwaarden voor deelname en verwijzingen zijn te stellen via info [at] stichtingduos.nl.

In de loop van 2013 zijn twee werkgroepen binnen DUOS opgericht: de werkgroep niet-spierinvasieve en spierinvasieve blaaskanker. Binnen deze werkgroepen worden momenteel diverse studievoorstellen besproken.

De KWF kankerbestrijding en het Erasmus MC bieden ook informatie over blaaskanker.

© 2017, Stichting DUOS, redactie en teksten: Kuip&Ko, website: sbddesign.nldisclaimer   |   log in