Stadiumindeling prostaatkanker: hoe verloopt dit?

Na de diagnose prostaatkanker zal uw arts naar aanleiding van de onderzoeksresultaten de ziekte ‘indelen’. Dit wordt ook wel ‘stadiumindeling’ genoemd. Hoe verloopt deze indeling?

De indeling wordt bepaald door drie elementen. Ten eerste het PSA in uw bloed. Ten tweede de anatomische groei (de Tumour-Nodes-Metatases (TNM) classificatie) en de andere is een maat voor de agressiviteit van de tumor (de Gleason score). Deze indelingen worden gebruikt om een inschatting van de ernst van de kanker te krijgen en het stadium waarin de kanker zich bevindt. Dit is mede bepalend voor het behandeltraject. Mede bepalend, want: naast deze indeling spelen nog meer factoren een rol. Zoals uw leeftijd, of u nog andere ziekten heeft, risico’s van de (mogelijke) behandelingen en uw persoonlijke voorkeur.

De TNM classicificatie

De Tumor-Nodes-Metastases (TNM) classificatie is een indeling die de anatomische groei van de prostaatkanker beschrijft, op een bepaald moment van het ziekteproces. Bij deze indeling zijn de volgende kenmerken van belang

A. de grootte van de tumor (hier staat de T voor).

B. het aanwezig zijn van uitzaaiingen in lymfeklieren (hier staat de N voor ofwel nodes, in het Nederlands lymfeklieren).

C. de doorgroei van de tumor naar weefsels of organen (hier staat de M voor, metastasis ofwel uitzaaiing.)

       A. De grootte van de tumor, deze wordt als volgt ingedeeld:

  • Tx: de tumor in de prostaat kan niet worden vastgesteld
  • T0: er is geen bewijs dat er een tumor in de prostaat aanwezig is
  • T1: de tumor is erg klein, niet te voelen en niet te zien op röntgenfoto’s, scans of echografie – T1a: minder dan 5% van het verwijderde weefsel bevat tumorcellen – T1b: meer dan 5% van het verwijderde weefsel bevat tumorcellen – T1c: het verwijderde weefsel van 1 biopt bestaat uit tumorcellen
  • T2 De tumor zit alleen in de prostaat – T2a: de tumor is kleiner dan de helft van een prostaatkwab – T2b: de tumor is groter dan de helft van een prostaatkwab – T2c: de tumor zit in beide prostaatkwabben
  • T3: de tumor groeit ook buiten de prostaat – T3a: de tumor groeit door het kapsel van de prostaat heen en ook in de blaas – T3b: de tumor groeit door het kapsel van de prostaat heen en ook in de zaadblaasjes
  • T4: de tumor groeit door in omliggende weefsels: endeldarm, kringspier, bekkenbodemspieren, bekkenwand
  • B Uitzaaiingen in lymfeklieren

  • Nx: uitzaaiingen in de lymfeklieren kunnen niet worden bepaald
  • N0: er zijn geen uitzaaiingen in de nabijgelegen lymfeklieren
  • N1: er zijn uitzaaiingen in de nabijgelegen lymfeklieren
  • C. Uitzaaiingen in organen of weefsels

  • M0: er zijn geen uitzaaiingen in andere organen en weefsels
  • M1: er zijn uitzaaiingen in andere organen en weefsel – M1a: er zijn uitzaaiingen in andere lymfeklieren dan de lymfeklieren in het gebied van de prostaat – M1b: er zijn uitzaaiingen in de botten – M1c: er zijn uitzaaiingen op andere plaatsen

 

Gleason score

Naast deze stadiumindeling is er nog een classificatie van belang. Dit is de Gleason score, een maat voor de agressiviteit (groeisnelheid) van de tumor. De cellen van een biopt worden bekeken en naarmate de cellen minder lijken op cellen van gezond prostaatweefsel, is de score hoger en de kanker agressiever.  De Gleason-score bestaat uit een optelsom van 2 getallen. Vaak is niet al het prostaatkankerweefsel even agressief. De meest agressieve kankercellen krijgen de maximale score 5. De minst agressieve krijgen de minimale score 3.  De patholoog bekijkt het weefsel onder de microscoop en kijkt welke score het meeste voorkomt. Dit noteert hij als het eerste getal van de optelsom. De score die daarna het meeste voorkomt, is het tweede getal. De uiteindelijke Gleason-score is dan bijvoorbeeld 3+4=7 of 5+3=8 .

 

© 2018, Stichting DUOS, redactie en teksten: Kuip&Ko, website: sbddesign.nldisclaimer   |   log in