Press |

Actueel: behandeling uitgezaaide prostaatkanker (mCRPC)

Naar aanleiding van recente publicaties van de Chaarted en Stampede studies in de internationale vakmagazines is het onderdeel ‘behandeling uitgezaaide prostaatkanker’ op de pagina ‘prostaatcarcinoom‘ geactualiseerd.

Docetaxel tegelijk met castratietherapie bij patiënten bij wie bij diagnose al sprake blijkt van uitgezaaide prostaatkanker

Nadat eerder een  grote Amerikaanse studie(CHAARTED) aantoonde dat  de toevoeging  van 6 kuren docetaxel  aan hormoontherapie bij nog niet hormonaal behandelde, maar reeds uitgezaaide prostaatkanker tot een zeer aanzienlijke overlevingsverbetering leidde van gemiddeld 14 maanden, is er nu ook een grote Britse studie (STAMPEDE) die deze overlevingswinst van de gecombineerde henadeling bevestigt. In deze studie is een overlevingswinst vastgesteld van 15 maanden bij alle mannen bij wie bij diagnose reeds sprake was was van uitgezaaide ziekte.  Het betreft hierbij overlevingswinst bij elke vorm van uitgezaaide ziekte, dus ook in geval van bijvoorbeeld lymfeklieruitzaaiingen buiten het kleine bekken of 1 of 2 botuitzaaiingen. De eerdere restrictie hoogvolume uitgezaaide ziekte met tenminste 4 botuitzaaiingen die tijdelijk gold na het bekend worden van de Amerikaanse studie uitkomsten is daarmee vervallen.

Minder zeker is de overlevingswinst bij mannen die eerder voor prostaatkanker zijn behandeld en bij wie later uitzaaiingen worden vastgesteld en eveneens is de winst minder zeker bij mannen die al een half jaar of langer met hormonen worden behandeld en dan sprake blijkt van uitzaaiingen. In die gevallen is een advies van een oncloog uit een centrum wenselijk.

In een groot aantal  ziekenhuizen in Nederland wordt deze behandeling inmiddels toegepast. Een aanvulling van de Nederlandse Richtlijn Prostaatkanker wordt voorbereid.  Stichting DUOS is niet betrokken bij het actualiseren van de richtlijn en heeft daarmee geen invloed op het tempo van aanpassing. Stichting DUOS meent dat de gecombineerde behandeling inmiddels standaard  is en dient te  worden aangeboden aan alle mannen bij wie ttv de diagnose reeds sprake is van uitgezaaide ziekte en die fit genoeg zijn voor een behandeling met chemotherapie.

Nieuwe middelen in onderzoek

Op de DUOS website heeft in 2013 cabozantinib regelmatig aandacht gekregen, mede vanwege de soms spectaculaire verbetering van botscans tijdens de behandeling. Helaas is uit de afgeronde studie gebleken dat het middel onvoldoende overlevingsverbetering biedt. Cabozantinib wordt daarom niet verder ontwikkeld bij prostaatkanker.  Er zijn, en komen echter nieuwe studies waarbij onderzoek zich vooral zal richten op combinaties van nieuwe moleculair gerichte middelen met abiraterone en enzalutamide en alweer mogelijke opvolgers van enzalutamide.

Als nieuwe studies starten, komen deze aan de orde in DUOS nieuwsbrieven en op de website.

Radium 223

Radium 223 ( een radioactieve stof die zich ophoopt in de botten en door de stralende werking een antitumor effect heeft op uitzaaiingen die zich in het bot bevinden) heeft ook aandacht gekregen. Er is registratie verkregen op grond van een studie waarvan de uitkomsten niet eenvoudig zijn te doorgronden, omdat het middel niet is afgezet tegen het scala aan bovengenoemde behandelingen waarmee oncologen in Nederland inmiddels hebben leren werken. Inzet voor chemotherapie is vooralsnog niet logisch; de overlevingswinst lijkt betrekkelijk bescheiden (vergeleken is namelijk met placebo, dus geen enkele actieve antikankerbehandeling). Er zijn geen veiligheidsgegevens bekend van de mogelijkheid alsnog chemotherapie te geven na een voorafgaande behandeling met Radium 223. Inzet van Radiun 223 na behandeling met zowel docetaxel, cabazitaxel als een AR gericht middel is evenmin logisch omdat effectiviteitsgegevens van inzet in een dergelijke 3e of 4e lijn geheel ontbreken. Als in de toekomst uit onderzoek blijkt dat Radium 223 ook in een latere fase nog werkzaam is, zou het wellicht daar een bescheiden plaats kunnen krijgen.

Immunotherapie

Sipuleucel is de meest besproken behandeling waarbij het afweersysteem van de patiënt wordt ingezet om prostaatkanker te bestrijden. Er zijn wetenschappelijke resultaten bekend en op basis hiervan is de methode beschikbaar in de USA. Het is in Europa pas na een lange procedure geregistreerd, maar wordt nog nauwelijks toegepast. Er is twijfel over de werkelijke waarde van de behandeling; niet goed verklaard is waarom patiënten in de sipuleucel T groep wel langer leefden dan de controlegroep, maar er verder geen enkel teken was van baat bij deze behandeling (zoals daling van PSA of verlenging van de progressievrije overleving).  Onduidelijk is ook of nu de patiënten die werden behandeld met sipuleucel T langer leefden, of juist de patiënten in de controlegroep onverwacht slechter overleefden dan verwacht. Dit omdat de bewerking van de immuuncellen (die ook plaatsvond bij de patiënten in de controlegroep, maar dan zonder sipuleucel T) een ongunstig effect had op de weerstand van de patiënten tegen hun kanker. Een ander middel waarover  recent is gerapporteerd is Ipilimumab , maar de studie toonde geen significante overlevingswinst en de behandeling leidt tot veel bijwerkingen. Dit middel krijgt derhalve vooralsnog geen registratie bij prostaatkanker.

 

© 2019, Stichting DUOS, redactie en teksten: Kuip&Ko, website: sbddesign.nldisclaimer   |   log in