Press |

Vermijdelijke risicofactoren prostaatkanker?

Prostaatkanker is met 11.000 diagnoses per jaar in Nederland een veel voorkomende kanker bij mannen. In Europa krijgt ongeveer 1 man op 10 ooit prostaatkanker. Over de precieze oorzaken van prostaatkanker is nog weinig bekend. Toch zijn er een aantal bekende risicofactoren. Een aantal daarvan (zoals leeftijd of erfelijkheid) zijn niet te vermijden, een aantal andere zijn dat (gedeeltelijk) wel.

Onvermijdelijk

Hoe ouder, hoe groter de kans op kanker. Dat geldt voor vrijwel alle soorten kanker en ook voor prostaatkanker. Daarnaast is er een erfelijke component bij zo’n vijf tot tien procent van alle gevallen. Bij mannen die voor de leeftijd van 55 jaar prostaatkanker krijgen, is dat zelfs 40%. Mannen met een eerstegraadsverwant met prostaatkanker, hebben een twee tot vier keer verhoogde kans om ook prostaatkanker te krijgen. Voor mannen met twee of meer eerstegraadsverwanten met prostaatkanker is dat risico zelfs vijf tot tien keer verhoogd. Mannen waarvan een eerstegraadsverwant (bv. moeder) borstkanker heeft gehad (of een erfelijke genafwijking voor borstkanker), hebben eveneens een verhoogd risico op prostaatkanker. Is er dus prostaat- of borstkanker in de familie dan is het in bepaalde gevallen raadzaam een erfelijkheidsonderzoek te doen.

Daarnaast is er een groot aantal andere onvermijdelijke risicofactoren. Hoe langer een man is, hoe hoger zijn risico op prostaatkanker. Lichaamslengte schijnt een weerspiegeling van bepaalde groeipatronen op jonge leeftijd.

Prostaatkanker komt vaker voor bij mannen van het zwarte ras, of de daarmee gemengde nakomelingen, Ook mannen die andere kankers (blaas-, nier-, long- schildklier of huidkanker) hebben gehad hebben een verhoogd risico, evenals mannen met Lynch syndroom en de ziekte van Parkinson.

Hoewel de precieze rol van hormonen bij het ontstaan van prostaatkanker nog niet bekend is (Debes & Tindall, 2002), is een verband tussen mannelijke geslachtshormonen (androgenen) en prostaatkanker aannemelijk. Zo is bij mannen bij wie vóór de puberteit de testes zijn verwijderd, nog nooit prostaatkanker ontdekt. Daarnaast is de groei van prostaattumoren sterk hormoonafhankelijk, zelfs bij relatief lage androgeenwaarden. Tot slot lijken de (oncogene) producten van genfusies (zie genetische factoren) mede onder invloed van androgenen te ontstaan (Nelson et al., 2011Bartek et al., 2010).

Vermijdelijk

1.Hoge bloeddruk
De kans dat een man overlijdt aan prostaatkanker ligt hoger als hij een verhoogde bloeddruk heeft. Er zijn ook aanwijzingen dat een verhoogde bloeddruk de kans op het ontstaan van prostaatkanker zou verhogen.

2. Verhoogd cholesterolgehalte
Zowel een verhoogd totaal cholesterol als hogere waarden voor LDL-cholesterol (‘slechte’ cholesterol) zijn geassocieerd zijn met een verhoogd risico op prostaatkanker. Vooral bij agressieve vormen van prostaatkanker wordt een verband vastgesteld.

3. Tekort vitamine D
Sommige studies suggereren dat een tekort aan vitamine D (door te weinig blootstelling aan de zon) de kans op prostaatkanker zou opleveren. Bij andere studies wordt dit verband overigens niet aangetoond.  Het blijft een punt van verder onderzoek.

4. Dieet
Overmatige consumptie van rood vlees (van rund, varken en lam) en bereide vleeswaren zouden de kans op prostaatkanker iets verhogen. Het risico blijkt vooral samen te hangen met de manier waarop het vlees bereid werd, namelijk met gegrild of gebarbecued vlees. Daarbij kunnen kankerverwekkende stoffen, heterocyclische amines (HCA’s) en polycyclische aromatische hydrocarbonen (PAC’s), ontstaan. De consumptie van gemalen rood vlees – américain – blijkt bijvoorbeeld geen hoger risico op (agressieve) prostaatkanker op te leveren.

Er zijn ook voedingsmiddelen die het risico op prostaatkanker waarschijnlijk verhogen, zoals voeding rijk aan calcium en het veelvuldig gebruik van melk- en zuivelproducten (WCRF/AICR, 2007Allen et al., 2008Giovannucci et al., 2006Chan et al., 2001Mitrou et al., 2007). Er zijn ook studies die dit verband niet hebben gevonden (Schuurman et al., 1999Koh et al., 2006). Over het algemeen wordt verondersteld dat er alleen bij een zeer hoge inname (meer dan 2,0 gram calcium per dag) sprake is van een risico verhogend effect van calcium op prostaatkanker (Rodriguez et al., 2003). De voedselconsumptiegegevens over de periode 2007-2010 laten zien dat de dagelijkse mediane inname van calcium door Nederlandse mannen in de leeftijd van 51-69 jaar 1,1 gram is (van Rossum et al., 2011), wat aanzienlijk lager is.

TIP In Voeding en Prostaatkanker leest u welke voedingsstoffen mogelijk een gunstig effect hebben bij (preventie van) prostaatkanker.

  1. Overgewicht

Hoe dikker, hoe meer kans op prostaatkanker. Dat bleek onder meer uit de EPIC studie. Recent werd uit onderzoek van Cancer Research UK bekend dat obesitas een oorzaak kan zijn van verschillende vormen van kanker. Vetcellen kunnen hormonen aanmaken die kankercellen aanzetten tot groei. Er zijn ook aanwijzingen dat overgewicht kan leiden tot een soort continue ontsteking in het lichaam, ook dat kan cellen aanzetten tot kwaadaardige groei

  1. Roken

Roken is geassocieerd met een verhoogde kans op sterfte aan prostaatkanker. Een verhoogde kans op het krijgen van prostaatkanker als gevolg van roken is niet aangetoond (Kenfield et al., 2011Zu & Giovannucci, 2009).

Meer op DUOS

 

 

 

© 2019, Stichting DUOS, redactie en teksten: Kuip&Ko, website: sbddesign.nldisclaimer   |   log in